Author: Serkan KOÇ

ALABALIK YETİŞTİRİCİLİĞİ / Yaşam ortamı bakımından berrak, temiz, serin ve oksijen yönünden zengin suları tercih eden alabalık halkımız tarafından özellikle etinin lezzetli oluşuyla anımsanan balıklar arasında bulunmaktadır. Alabalıklar sistematikte Salmonidae Familyasında yer almaktadırlar. / Alabalık Türleri / Yetiştiriciliği en fazla yapılan tür, Kuzey Amerika kökenli olup Avrupa' ya 1880 yıllarda, Türkiye'ye ise 1970 yıllarda getirilen Gökkuşağı Alabalığı (Oncorhynchus mykiss) dır. Gökkuşağı Alabalığı kültür koşullarına uygun niteliklerinden dolayı hızlı bir artış göstermiş ve günümüzde bir endüstri haline gelmiştir. Gökkuşağı Alabalığının yetiştiricilikte tercih edilmesinin nedeni ise; / Gökkuşağı Alabalığının çevre koşullarına çok iyi uyum göstermesi yanında özellikle yüksek sıcaklıklara oransal olarak dayanıklı olması, / Aktif yem alması nedeniyle yemlenmesinin kolay olması ve yemi değerlendirmesinin daha iyi olması yönünden iyi bir büyüme göstermesi, / Daha yüksek ilkbahar sıcaklığında Dere Alabalığı ve Kaynak Alabalığı gibi diğer alabalık türlerine göre daha kısa süreli kuluçka dönemine sahip olması. / Ülkemizde Alabalık Yetiştiriciliği / Türkiye’de üç model su ürünleri üretim sistemi mevcuttur. Midye yetiştiriciliğinde uygulanan ekstansif (emek yoğun) sistem, sazan yetiştiriciliğinde uygulanan yarı-entansif (yarı-yoğun sistem), alabalık, çipura, levrek, salmon ve karides üretiminde kullanılan entansif (sermaye yoğun) sistemlerdir.		İç su işletmelerinde kullanılan üretim sistemi ve yetiştiricilik uygulamaları birbirine çok benzer. Bu işletmelerde genellikle beton kanal ve havuzların kullanıldığı entansif sistem uygulanır. Havuz alanlarının az ve verilen su miktarının yüksek olduğundan birim alanda en fazla balık üretimine imkan sağlayan yöntemdir. / Havuz balığı yetiştiriciliğinde havuzlar genellikle betondan ve suya dayanıklı olarak yapılmaktadır. Genel olarak kara alanlarında beton kanal ve havuzlarda üretim yapan alabalık işletmelerinde birim üretim 5-15 kg/m3/yıl arasında değişmektedir. Bu miktar kafes balıkçılığı işletmelerinde 30 kg/m3’e kadar çıkmaktadır. / Kastamonuda Alabalık Yetiştiriciliği / Kastamonu’da ilk alabalık yetiştiriciliği 1983 yılında Orman Bakanlığı bünyesinde karada beton havuzlarda başlamış olup, resmi projeli olarak ilk işletme 1986 yılında 20 ton/yıl porsiyonluk ve 100000 adet/yıl yavru üretim kapasitesi ile kurulmuştur. Daha sonraki yıllarda karada beton havuzlarda ve 2007 yılından Germeçtepe Baraj Gölü’nde 75 ton/yıl ağ kafeste yetiştiricilik yapan bir işletme kurulmuştur. En son 2013 yılında 29 ton/yıl porsiyonluk kapasiteli bir işletme daha Kastamonu Üniversitesi Su Ürünleri Fakültesi tarafından Germeçtepe Baraj Gölü’nde kurulmuştur. Kastamonu İlinde 2016 yılı itibari ile toplam işletme sayısı 10 adet olup, üretim kapasitesi 259,5 ton/yıl gerçekleşen toplam üretim 166 ton/yıl olarak gerçekleşmiştir. / Kastamonu’da su ürünleri sektörünün en önemli faktörü olan alabalık yetiştiriciliği çiftliklerinin kurulabileceği ve üretim yapabileceği çok sayıda akarsu, gölet ve baraj gölü bulunmaktadır. Bu bölgenin Ülkemizin birçok yöresine göre daha zengin su kaynaklarına sahip olduğunu söylemek mümkündür. Ancak mevcut üretim kapasitesine bakıldığında bu su potansiyelinin önemli bir kısmının değerlendirilmediği gözlemlenmiştir.		Kastamonu İlinin Metropol şehirlere olan yakınlığı da göz önüne alınırsa alabalık yetiştiriciliği için en büyük sorun olan pazar imkanları diğer birçok ilimize göre avantajlı konumundadır. Bu nedenle Kastamonu İli alabalık yetiştiriciliği yapacak müteşebbisler için az sermaye ile çok kazanç elde etme imkanına sahip bir il konumundadır / Kastamonu İlindeki Alabalık İşletmeleri

Ülkemiz Sularına Adapte Alabalık Türleri	Dünya Genelinde Alabalık Türleri
Anadolu Dağ Alabalığı	Deniz Alabalığı
Aras Alabalığı	Göl Alabalığı
Karadeniz Alabalığı	Dere Alabalığı
Göl Alabalığı	Kaynak Alabalığı
Abant Alabalığı	Alp Alabalığı
	Gökkuşağı Alabalığı
	(Atlantik somonu)

No	Yer	Yetiştiricilik Şekli	Kapasite (ton/ yıl)
1	Merkez/Germeçtepe Br.	Ağ kafes	75,0
2	Merkez/Obruk Köyü	Havuz	20,0
3	Merkez/Yürekveren Köyü	Havuz	11,0
4	Merkez/Yürekveren Köyü	Havuz	50,0
5	Merkez/Çatören Köyü	Havuz	10,0
6	Merkez/Bostan Köyü	Havuz	20,0
7	Cide/Sırakaya Köyü	Havuz	1,5
8	Araç/Akgeçit Köyü	Havuz	40,0
9	Merkez/Germeçtepe Br.	Ağ kafes	29,0
10	Merkez/Yürekveren Köyü	Havuz	3,0

ALABALIK TESİSLERİNİN PLANLANMASI / Alabalık yetiştiriciliğinde balık üretim miktarını, su kalitesi ile birlikte temel olarak suyun miktarı yani debisi etkilemektedir. Fakat bunlarla birlikte balık üretim miktarında yetiştirme sistemi ve kullanılan teknik donanımlar da etkilidir. Örneğin 1000 m2 havuz yüzeyi için saniyede 8 litre suya gereksinim vardır. Alabalık üretiminde ana ilke, kullanılan suyun miktar ve kalitesinin esas alınarak üretim miktarının saptanmasıdır. Buradan yola çıkılarak önceleri havuzlarda su değişiminin günde 3-5 defa gerçekleşmesiyle saniyede 1 litre suyla yılda 100-150 kg porsiyonluk balık üretilebileceği hedeflenir. / Alabalık üretim tesisleri yetiştiricilik yapılacak olan yerin özelliklerine ve yapılacak olan yetiştiricilik şekline göre planlanmaktadır. Genel olarak hem yavru hem de porsiyonluk balık üretimi yapacak işletmeler kuluçkahane binası ve büyütme havuzlarından oluşmaktadır. / Damızlık Havuzlar: Yumurta ve yavru üretimi yapan işletmelerde bulunan genellikle anaç balıkların bakım ve beslemelerinin yapıldığı havuzlardır. Kuluçkahanesi olan işletmelerde kuluçkahaneye yakın olarak inşa edilirler. Damızlığa ayrılacak bireylerin seçimi ön büyütme döneminden başlayarak gerçekleştirilmelidir. / Kuluçkahane: Alabalık üretim tesisinin en önemli kısmıdır. Burada anaç alabalıklar da elde edilen yumurtalar kuluçkaya bırakılır. Yumurtadan çıkan yavrular burada 3-4 ay büyütülürler .		Büyütme havuzları: Yavru balıkların stoklanarak semirtilmelerinin sağlandığı genellikle birbirlerine paralel yapılmış toprak veya beton havuzlardan oluşan, duruma göre büyük fiberglas tanklardan da oluşan yapılardır. Müteşebbislerin bilmesi gereken önemli konulardan biri ise gerçekleşecek üretim her ne şekilde yapılırsa yapılsın yetiştiricilik tesisi kurulacak alanın iyi tanınması ve çevre koşulları ile su kriterleri uygun şartları taşıması gerekmektedir. Dolayısıyla yeni oluşturulacak bir tesisin konu hakkında bilgi sahibi deneyimli kişilerce belli bir plan ve program dahilinde yapılması gerekmektedir. / Bu konuda Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı ile Bakanlığa bağlı olarak faaliyet gösteren İllerde Gıda Tarım ve Hayvancılık İl Müdürlüğü İlçelerde de Gıda Tarım ve Hayvancılık İlçe Müdürlüklerinden gerekli bilgi ve teknik yardım alınabilir. / İL GIDA, TARIM ve HAYVANCILIK MÜDÜRLÜĞÜ / Saraçlar Mah. Bayındır Sok. No:2 37820 Merkez/KASTAMONU / Tel No: (366) 214 84 00 Faks No: (366) 214 31 70 / http://kastamonu.tarim.gov.tr/		T.C. / KASTAMONU VALİLİĞİ / İl Gıda, Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğü / Haziran – 2017 / KASTAMONU