Author: Serkan KOÇ

Sulama Nedir?
Bitkilerin normal gelişmesi için gerekli olan fakat doğal yollarla karşılanamayan suyun bitkinin istediği miktarda ve uygun biçimde toprağa yapay olarak verilmesine sulama denir.
Sulama Suyu Miktarı
Bitkinin etkili kök derinliğindeki toprağın nemi sulama yapılacak düzeye indiğinde, topraktaki su seviyesinin tarlanın su tutma kapasitesine tamamlanması gerekmektedir.
Bitkinin etkili kök derinliği, toprak neminden yararlandığı kök bölgesidir. Toprak nemi bitkinin yararlanabileceği seviyenin altına düştüğünde, sulama yapılması gerekmektedir. İşte sulama yaparak topraktaki su seviyesini tarlanın su tutma kapasitesi seviyesine getirmek için gerekecek miktar, sulama suyu miktarıdır.
Sulama Zamanının Tespiti
Bitkiler toprağın sulama için kriter olan tarla kapasitesi ile solma noktası arasında bulunan sudan yararlanabilirler. Yapılan araştırmalar, toprakta bitki gelişmesine en uygun kullanılabilir su seviyesinin % 25 ile % 75 arasında olması gerektiğini göstermektedir. Sulama zamanının tespitinde kullanılan bazı yöntemler şunlardır;
-Tansiyometre denilen aletler toprak neminin ölçüleceği çukurlara yerleştirilerek, üzerinde bulunan sarı, kırmızı ve yeşil göstergelerden toprak nemi kolayca belirlenir ve sulama zamanının gelip gelmediği tespit edilir.
-Diğer metotta toprak burgusu ile nem ölçümü yapılacak derinlikten alınan toprak örnekleri avuç içinde sıkılarak, avuçta bıraktığı ıslaklık, topak oluşturma durumuna, parmaklar arasında yuvarlatılarak şerit olma durumuna ve rengine bakılarak tahmin yapılır. Eğer sulama zamanı gelmiş ise; hafif bünyeli topraklar, yani kumlu topraklar avuç içinde sıkılınca ya topak olmaz veya topaklansa bile kolayca dağılır. Orta bünyeli topraklar ise topak olur, parmaklar arasında lastik hissi verir. Ağır bünyeli yani killi topraklar ise kolayca topaklaşır ve parmak arasında kolayca şerit durumuna gelir.
- Bitkilerin yapraklarına bakarak sulama zamanını kabaca belirlemek mümkündür. Yonca, patates, fasulye gibi bazı bitkilerde susuzluk önce yapraklarda renk koyulaşmasına, daha sonra da pörsüme ve kıvrılmalara neden olur.
- Bitkilerin suya hassas dönemlerinde; yoncanın her biçimden sonra, mısır tepe püskülü döneminde, buğday sapa kalkma döneminde, meyve ağaçları ise meyvelerin hızlı gelişme dönemlerinde suya karşı çok istekli olurlar.
Bir Defada Verilecek Su Miktarı
Sulamalarda esas; toprakta bulunan suyun bitkinin etkili kök derinliğinde tarla kapasitesine getirilmesidir. Etkili kök derinliği bitkilerin toprak- taki suyun yüzde seksenini aldığı derinliktir. Bu derinlik tarla bitkilerinde 90 cm, meyve ağaçlarında ise 120 cm’ dir. Toprakta suyun etkili kök bölgesi derinliğine ulaşıp ulaşmadığı nem kontrol çubuğuyla kontrol edilerek anlaşılır. Toprağa ancak depolayacağı kadar su verilmelidir. Bundan fazla su verilirse bitki köklerinin ulaşamayacağı derinliğe sızar ve bitki bu sudan yararlanamaz.
Etkili kök derinliğine tarla kapasitesinden daha az su verilirse yetersiz sulama söz konusu olur. Bu durum da kökler zayıf düşer bitki bol ve kaliteli ürün verebilmek için gerekli nemi bula- maz.
En Yaygın Kullanılan Sulama Yöntemleri
İlimizde çok değişik sulama sistemleri kullanılmakla birlikte en yaygın olanlar;
Karık Sulama: Karık sulama yapılırken sulama zamanını ve sulama suyu miktarını çok iyi düzenlemek gerekir. Sulama randımanı bu uygulamada oldukça düşüktür.

Damlama Sulama
Sulama randımanının yüksek olması, sulama işçiliği en az düzeyde, sulama suyu ile birlikte, gübreleme ve toprak ilaçlaması da yapılması diğer sulama yöntemlerine göre üstünlükleridir. Sulama zamanı bitkinin su isteğine bağlı olarak 1 ile 7 gün arasında değişebilmektedir. Burada önemli olan ne zaman ve ne kadar su verileceğinin bilinmesidir.
Yağmurlama Sulama
Özellikle sıra bitkileri için kullanılması yerinde olur. Yağmurlama sistemlerinde en uygun başlık ve tertip aralıkları ile bitkiye verilecek suyun miktarının belirlenmesidir. Sulama randımanı yüksek bir yöntemdir.
Bakanlığımızın Kırsal Kalkınma Yatırımlarının Desteklenmesi Programıyla % 50 hibe destekli tarla içi; damla sulama sistemi, yağmurlama sulama sistemi kurulması, tamburlu sistem, yağmurlama sulama makinesi alınması, güneş enerjili sulama sistemi kurulmasında çiftçileri desteklemektedir.
Ayrıca T.C. Ziraat Bankası tarafından su kaynağından alınan suyun tarla içine dağıtılması amacıyla basınçlı sulama sistemleri kurulması ve bu sistemlerin otomasyonuna ilişkin teknolojik sistemler konusundaki düşük faizli kredi talepleri değerlendirilmektedir.

İL GIDA, TARIM ve HAYVANCILIK MÜDÜRLÜĞÜ
Saraçlar Mah. Bayındır Sok. No:2 37820 Merkez/KASTAMONU
Tel No: (366) 214 84 00 Faks No: (366) 214 31 70
http://kastamonu.tarim.gov.tr/

T.C.
KASTAMONU VALİLİĞİ
İl Gıda, Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğü

SULAMA

Haziran – 2017
KASTAMONU