Author: Serkan KOÇ

Hasat Harman / Çeltik salkımlarının % 80’inin saman rengini aldığında, salkımın alttan 3 te birinde sert mum devresine ulaştığında ve dane neminin % 22-24 olduğunda hasat edilmelidir. / Çeltiğin uygun zamanda suyunun kesilmesi ve zamanında hasat edilmesi önemlidir. Bunun için tarlanın tam hasat gününde biçerdöverin batmayacağı kuruluğa erişmesi sağlanacak şekilde suyun kesilme zamanı belirlenmelidir. / Erken hasatta ham dane (olgunlaşmamış dane) oranı artar pirinç kalitesi düşer. Geç hasatta dane kaybı fazla olur. Fabrikada kırılma artar. Pirinç randımanı düşer. / Çeltik hasadı günümüzde sadece biçerdöverle yapılmaktadır. / Kurutma / Hasat sonrası üründe %22-24 oranında yüksek seviyede nem bulunmaktadır. Hasat edilen ürün sağlıklı bozulmadan muhafazası için hasadı takiben zaman kaybetmeksizin 10-12 saat içinde kurutmaya alınmalıdır. Kurutularak nem oranın % 14 seviyesine düşürülmesi gerekmektedir. / Hasat edilen ürünler iki yöntemle kurutulmaktadır. Birincisi çiftçi şartlarında sergide kurutma ikincisi mekanik kurutma tesislerinde kurutmadır. / Çiftçi şartlarında kurutmada mahsul sert beton ve benzeri zemine 3-5 cm kalınlıkta serilir. Sık aralıklarla tırmıklama karıştırılarak 4-5 gün güneşletilir, toplanır ancak tohumluk		yapılacak ürünlerin kurutulmasında güneşin dik geldiği saatlerde, ürünün aşırı ısınıp tohum özelliğin (çimlenme gücü) kaybetmemesi için sergi geçici toplanmalı veya uygun önlem alınmalıdır. / Mekanik kurutma tesislerinde ürünün tohumluk veya pirinç olarak değerlendireceğine göre farklı ısı ve süre ile kurutmaya tabi tutulmaktadır. / Kurutma işlemlerinde aşırı ısı tohumlukta çimlenme gücü kayıpları yanında pirince işlenecek ürünlerde düşük randımana sebep olmaktadır. / Depolama / Depolanacak çeltik soyuk, kırık dane, boş kavuz, sap, saman, diğer yabancı maddelerden temiz ve nemi % 14 altında olmalı. Depo ortamı nemi %60 altında, sıcaklık düşük olmalı. / Hava sirkülasyonu sağlayacak ızgara platformlarının üzerinde nem tutmayan çuvallarda yığılarak depolanması idealdir. / Depo zeminine dökme yığın şeklinde muhafazasında uygun zaman arlıkları ile karıştırma ihmal edilmemelidir. / İL GIDA, TARIM ve HAYVANCILIK MÜDÜRLÜĞÜ / Saraçlar Mah. Bayındır Sok. No:2 37820 Merkez/KASTAMONU / Tel No: (366) 214 84 00 Faks No: (366) 214 31 70 / http://kastamonu.tarim.gov.tr/		T.C. / KASTAMONU VALİLİĞİ / İl Gıda, Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğü / ÇELTİK YETİŞTİRİCİLİĞİ / Haziran - 2017 / KASTAMONU

Toprak Hazırlığı ve Tabana Gübreleme / Sonbahar veya erken ilkbaharda derin sürüm yapılır. Ekimden 1 - 1,5 ay önce Nisan ayında çaprazlama 2. sürüm yapılır. Kullanılacak fosforlu gübrenin tamamı ile azotlu gübrenin üçte biri 2. sürümle birlikte toprağa karıştırılır. (Azotlu gübrenin su ile akıp tarladan gitmemesi için Amonyum Sülfat tercih edilme- lidir.) Bel küreği ve tir pulluğu kullanılarak su alma ve tahliye kanallarının, tavaların seddelerinin (tir) bakımı yapılır. Seddelerin üzerinde genişlik 40- 70 cm, yüksekliği 40-50 cm olur. Tavaların büyüklüğü tarla alanı ve zemin meyline bağlı olarak 50 – 1000 m2 arasında değişmektedir. / Nisan ayı sonları ve mayıs ayı başında tavalara su içerisinde traktöre irtibatlı tapan ile tapanlama (keşen) yapılarak toprak yüzey tesviyesi yapılır. / Ekim Nöbeti (Münavebe) / Ekim nöbetini belirleyen en önemli etkenler sulama suyunun kıtlığı ve pirinç fiyatıdır. Münavebesiz sürekli çeltik üretiminde yabancı otlar artar, ürün safiyeti bozulur, verim düşer. 2 yıl çeltik 2 yıl kuru mahsul (hububat, bakliyat, yem bitkileri) olarak münavebe yapmak iyidir / Tohumluk / Tohumluk hastalıksız, dolgun olmalı. Kırmızı çeltik (mandık) ve yabancı ot tohumu içermemeli. Verimin ve randımanın düşmemesi, pazar değerinin korunması için sertifikalı tohumluk tercih edilmeli, üçüncü yılda yenilenmelidir. / Tohum Islatma (Ön Çimlendirme) , Ekim / Tapan uygulaması zamanında sulama suyu sıcaklığı 12 0C ve üzerinde iken ekimde kullanılacak tohumun ön çimlendirmesi yapılmaktadır. Amacı çimlenme		döneminin başlangıcını kontrol altına alarak tarladaki çimlenme başlangıcı zamanı soğuk zararlarını önlemek, bitki yetişme süresini kısaltmaktır. Tohum ıslatmanın değişik yöntemleri uygulanmaktadır. Ancak tohumluk ıs-latmada şunlara dikkat edilmesi gereklidir: / -Islatmaya alınan tohumluğun ölmemesi için üzeri hava geçirmeyen plastik ile örtülmemelidir. / -Burun çıkarınca kırılmaları önlemek için ekim geciktirilmemelidir. / -Burunlaşmış tohumluğa ekimi geciktirmek için soğuk su uygulaması yapılmamalıdır. / Tapanlama tohum ıslatma ile burunlaştırma (ön çimlendirme) yapıldıktan sonra tavalar-da 3-4 cm yüksekliğindeki su bulandırılarak elle serpme tohum ekimi yapılmaktadır. Bulandırılmış suyun toprağı tohumların üzerine çöker tohumun toprağa tutunmasını kolaylaştırır. Ekimden 3-4 gün sonra tavalardaki su boşaltılır. 5-6 gün sonra ilk yaprakları çıkarınca ince tabaka halinde su verilir. / Ülkemizde 24-36 saat şişirilmiş tohumun serpme ekimi; mibzerle ekim ve diğer değişik yöntemler uygulanmaktadır. Fideleme yöntemi pek fazla uygulanmamaktadır. / Kullanılacak tohum miktarı küçük taneli çeşitlerde 16-17 kg orta taneli çeşitlerde 17-18 kg iri taneli çeşitlerde 19-20 kg yeterlidir. / İlimizde orta ve kısa taneli çeşitlerin üretimi yapılabilmektedir. Kısa taneli olarak Sarıkılçık mahalli çeşidi ve orta taneli olarak Yaşar mahalli çeşidi üretimi yapılmaktadır. Sertifikalı tohumlukları bulunmamaktadır. İlimizde orta taneli sertifikalı çeşitler Tosya güneşi, Osmancık 97 üretimi yapılmaktadır.		Sulama / Sulama devamlı veya kesik sulama yöntemleriyle yapılmaktadır. Kesik su uygulaması genellikle sulama suyu yetersizliğinde uygulanmaktadır. Su yetersizliği ve sıhhi, idari zorunluluklar olmadığında verimlilik için devamlı sulama yöntemi tercih edilmektedir. Tavalarda su seviyesi su yeterliliğine bağlı olarak çimlenme ve fide devresinde 3-5 cm; kardeşlenme devresinde 5-10 cm salkım oluşumu ve çiçeklenme devresinde 15 cm olmalıdır. / Gübreleme / Azotlu gübrenin (Amonyum Sülfat) tabana kullanılandan geriye kalan üçte biri kardeşlenme zamanında (bir kökten yeni bitkiler oluşması) ; sona kalan üçte birlik kısmı ise sapa kalkma zamanında (salkım oluşumu öncesi) tavalarda su seviyesi 2-3 cm ye düşürülerek elle serpme olarak verilir; 2-3 gün sonra tekrar su verilir. / Ekim sonrası sapa kalkma zamanına kadar bitkilerde çinko eksikliği görülürse püskürtme yöntemiyle çinko sülfat uygulanabilir. / Gübre ve verim kayıpları olmaması için toprak tahlili yaptırılarak belirlenen miktarlarda gübre kullanılması en ideal yöntemdir. / Yabancı Otlar ve Hastalıklar / Çeltik yetiştiriciliğinde en önemli yabancı otlar , darıcan, kurbağa kaşığı ve topalaktır. Yabancı ot mücadelesi kültürel tedbirler ve ilaçlı uygulamalar ile yapılmaktadır. / Kültürel tedbiri Ekim Nöbeti (Münavebe) uygulamak, tavaların iyi tesviye edilmesi, sertifikalı tohum kullanmak, alet makine temizliğine dikkat etmek gerekmektedir. / En önemli çeltik hastalığı çeltik yanıklığı ve kök boğazı çürüklüğüdür. Üründe zarar görülme oranı hastalığın çıkış zamanına göre değişir. Hastalıkların mücadelesinde dayanıklı çeşitleri tercih etmek. . Görüldüğünde vakit kaybetmeden hemen ilaçlı mücadele yapmak gerekmektedir.